OYAK'ın Kıskançlık Veren Başarısı Yazdır E-posta
Yazar Haydar Eren   
Perşembe, 03 Temmuz 2008

Kurulusu: OYAK internet sitesine gore 1 Mart 1961 de kurulmus. Yani 27 Mayis DAhttp://www.cartoonstock.com/lowres/mgu0080l.jpgRBESININ hemen akabinde kurulmus. 

Belki de sadece tesaduf.

***

Amaci: "üyelerinin karşılaşabilecekleri sosyal ve fiziksel risklere karşı ek bir sosyal güvenlik oluşturma".

Ayni amacla kurulan pek cok memur "yardimlasma kurumlari" vardir.

Onlarin bu denli basarili olmamasi belkide sadece tesaduf.

***

Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesindeki (EESC) bir belgede sunlar yaziyor;

"...the armed forces maintain considerable power in Turkish society and economy: there is a vast area of influence – formal as well as informal – of the military which must be made transparent in the same way as all other economic activities
*. This economic aspect has so far been neglected in discussions by the EU of the powerful role of the army in Turkish society only".
*...OYAK is an occupational pension fund that is alike with its equivalents in the EU.

Kisacasi, Oyak'in mesleki bir emeklilik fonu olup, Avrupadaki denklerine benzemedigi... askeriyenin ekonomik konularda formal yada informal "influence" yani etkisi oldugunu ve bunun seffaflastirilmasinin mecburi hale getirilmesinden bahsediyor.

Belki de EESC nin iddiasi maksatlidir.

***

Turkiye'de zaman zaman ihalelere fesat karistiran, tehdit eden, hatta bu maksatla daha ciddi suclar isleyen kimseler, ceteler, mafya vs oldugunu ve yargilandiklarini gazetelerden okuyoruz. Bu kimselerden hic birisi bu suclara karisirken OYAK taahhutlerini rahatsiz etmislermidir? Ben duymadim...

Ama bu da tesaduf olabilir.

***

Genelde sirketlerin buyuyup kuculmesi ekonomik trendlere, yonetim stratejisindeki degisiklige, sosyo-politik degerlendirmelere vs baglidir. OYAK Insaat A.S. 1982 tarihinde kurulmus, yani 12 Eylul 1980 DARBESINDEN hemen sonra.

Bu da tesaduf olabilir.

***

Tesadufler cogaltilabilir.
New York Times da bir makale sunlardan bahsediyor:

Turkey is currently on a military buying spree, shopping for about $10billion in tanks, helicopters and airborne early-warning systems — an illustration of the military's economic resources that are almost never discussed, even as the military's political involvement comes under increasing scrutiny.

Military-owned businesses — including a bank, 47 percent of a leading automobile maker and 10 percent of Turkey's cement-making capacity — are among Turkey's largest enterprises and exist free from taxes. The businesses operate outside government control and profits pay for pensions, resorts, and other benefits for members of the armed forces, helping attract and retain top personnel and cementing the soldiers' elevated social standing.

Through a large holding company called Oyak, the military has financial interests in 24 companies involved in manufacturing, automobile production, agriculture, construction and finance. It owns a bank, a supermarket chain, extensive real estate and 47 percent of Oyak-Renault, one of the country's two dominant automobile makers.

Many of these businesses are partnerships with the elite of the economic world, from powerful and wealthy families of Turkey like Sabanci and Koc to multinationals like Goodyear and DuPont. The effect is to align the economic interests of the military and important segments of the business establishment.

Oyak, the Turkish acronym for the Armed Forces Trust and Pension Fund, was established by Parliament in 1961, after the first military coup, to provide economic benefits for military officers.

Competing with Oyak and its estimated 30,000 employees can be tough. Although it was set up outside the government, the company is exempt from taxes and financed by payroll contributions from military officers and land donations from the treasury.

Kisaca; Turkiye su siralar 10 milyar dolarlik askeri alis-veris furyasinda (spree) ve bunun kaynaklari neredeyse hicbirzaman tartisilmaz.

Askerlerin sahibi oldugu ve gelirlerinden vergi vermedigi bir bankasi, onde gelen bir otomobil fabrikasinin % 47 hissesi, Turkiyenin cimento kapasitesinin % 10 u gibi buyuk isletmeler var. Bunlardan gelen gelirler emeklilik maasi, tatil koyu, vs olarak uyelerine dagitilip askerlerin yukseltilmis sosyal statusunu saglamlastiriyor.

OYAK in katilimcisi oldugu 24 firma otomobil uretiminden, sanayiye, ziraatten insaat ve finans sektorune kadardir. Bu yatirimlar Koc ve Sabanci gibi yerlilerden, Goodyear, DuPonta kadar uzanir.

30 bin personeli olan OYAK la yarismak zordur. Devlet bunyesinde olmadigi halde vergiden muafdir ve geliri uyelerin aidatlari ve hazineden verilen arazilerden olusur...

***

Mehmet Altan'in bir roportajinda daha baska yorumlar...

"Asker de böyle diyor: Milletin parasını hortumluyorsunuz, çok konuşmayın! Ama, Lockheed diye bir olay var. Türkiye, askeri uçak alımı yolsuzluğunu açıklığa kavuşturmayan tek ülke.

Susurluk konusunda i-na-nıl-maz derecede, general düzeyinde de olmak üzere çok sayıda askerin adı geçiyor. Zaten, bu sosyolojik olarak da mümkün değildir. Herkes kirli, bir kurum temiz.. olmaz. OYAK'ı açıklamak lazım.

Fransa ile aramız Ermeni tasarısından dolayı gerginleştiğinde OYAK ne yaptı? Ana Britanicca'ya göre, üçüncü büyük holding durumundadır. Niye, ordunun böyle bir kurumu var? Bu ülkede silah alımlarını hangi kaynaktan yapıldığı bilinmiyor. Kaynağı bütçede yoktur. Eee, şimdi bir taraftan siz Askeri Ceza Kanunu'nu hiçe sayacaksınız, gerginlik olan ülkeyle ticari ilişkileri koruyacaksınız, Lockheed için ağzınızı açmayacaksınız, Susurluk'un üç ayağından birisi olan kişi hakkında takibatta bulunmayacaksınız, kendinize endeksli bir siyasi kurum oluşturacaksınız. Sonra da kendinizi çok temiz, dürüst, muazzam gösterip bir başkasını suçlayacaksınız".

***

Darbe Anayasasinin perspektifinden bakildiginda yasal olmayan hic birsey yok.

Zihinlere takilan ise tesaduflerin, iddialarin coklugu ve basari grafiginin kiskanclik verici boyutu.

Kiskanmaktan baska yapacagimiz birsey yok. Ne diyelim.
Son Güncelleme ( Perşembe, 03 Temmuz 2008 )
 

Yorumlar  

 
-1 #5 RE: OYAK'ın Kıskançlık Veren BaşarısıHaydar Eren 2010-06-05 04:09
Mumtaz'er Turkone nin bugunlerde yayinlanan ve nasil bir ordu olmali fikrini anlattigi bir kitabi var. Henuz okumadim ama kendisinin aciklamalarina bakarsak; iki ay yat-kalk egitimi goren 800 bin kisilik ordunun kucultulerek nasil cok daha etkili olacagindan bahsediyor.
***
Daha onceki bir yorumunuzda bahsettiginiz "gemi gonderme" fikrinin SIFIR ihtimal oldugunu biliyoruz.
O is asker isi.

Bizim darbeciler askerlikten cok sivillerin alani olan "siyaset" denilen mevzularla ilgilenirler. 12 Eylulde oldugu gibi namluyu sivillere dogrulturlar, muze gezen cocuklari nasil havaya ucuracaginin planini yapar, asit kuyularina sivilleri atmaktan tutuklanir.
***
Su aralar torunlarla ugrastigim icin pek yazamiyorum, orduda reform konusunu analiz edip yazacak vaktim yok. Belki ilerde...
Alıntı
 
 
0 #4 RE: OYAK'ın Kıskançlık Veren BaşarısıMeraklı Minik 2010-06-05 03:00
Bu yazıyı zaten okumuştum daha önce. Güzel bir yazı.... Sanırım Haydar Eren Bey, OYAK ın şu andaki konumunun çok da sağlıklı olmadığını düşünüyor. İşin yasal boyutları hakkında çok bilgi sahibi değilim, yani OYAK ın tam olarak nasıl bir yasal zemin üzerine oturduğunu bilmiyorum. Ama temel düşüncenizi anladım sanki Haydar Bey, ordunun Türkiyedeki günümüzdeki konumunu yanlış değil, çok yanlış buluyorsunuz. Size katılabilirim. Sonuçta nasıl ekonomik ve toplumsal sistemlerin çok daha sağlıklı hale geleceğini düşünüyorsam, aynısını kurumlar için de düşünüyorum. Ordu da bugünkünden çok daha sağlıklı hale gelebilir bence de... Bu konuda benim de aklımda bazı fikirler var. Ama siz sanırım bu konuda benden çok daha fazla ve ayrıntılı düşünmüşsünüz, o nedenle orduda nasıl bir reform ya da dönüşüm önerdiğinizi anlatan bir yazınız varsa açıkçası bu yazıyı okumak isterim.
Alıntı
 
 
-1 #3 RE: OYAK'ın Kıskançlık Veren BaşarısıHaydar Eren 2010-06-04 22:47
Merakli Minik kardesim zamani olursa bunu ve bu sitedeki pek cok yazimi okusun derim.
Alıntı
 
 
0 #2 OYAK ve bebe pudrasiHaydar Eren 2010-05-16 14:41
OYAK bebe pudrasi yapiyormu?
Bilmiyorum. Ama neredeyse hayatimiza o denli girmiski hayretler uyandiriyor. Sorgulandigi, denetlendigi pek belli olmayan bu kurumun parti kapatmaya varacak kadar hayatimiza girmis oldugu bir gercek.
http://www.stargazete.com/politika/oyak-ilk-aciklamada-sucladi-tubitak-tan-jet-cevap-geldi-haber-259412.htm
...haberinde oldugu gibi Danistay saldirisindaki guvenlik sistemi bile bu kurumun elinde.
Kafalarda buyuk sorular olusmasina sebep olan merkezinde OYAK degilde senin-benim sirketim olsaydi simdiye kadar cokdan dumani tuterdi.
Alıntı
 
 
-1 #1 Ticarete gel!Haydar Eren 2010-03-20 23:24
Belcikalilarin ve Almanlarin gecen hafta PKK lilari tutuklamasindak i sebep belli oldu...
http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/14117807.asp?gid=373
...ben de ne is diyordum.
Kimbilir Isvec de bu hesabi yapti, bakti olmadi Turkiyenin Ermeni damarindan girmeye karar verdi.
Alıntı
 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

< Önceki   Sonraki >
design by macroajans