İran’da cumhurbaşkanlığı seçimlerinden sonra başlayan kitlesel olaylar, bütün dünyanın gözünün bu ülkeye dönmesine neden oldu. Batı basınında birçok kişi, bu olayları İran İslam devri için sonun başlangıcı olarak okudu. Ancak yaşanan olaylar, İran’da çok daha fazla şeyin olduğunu ortaya koymaktadır

İran’da cumhurbaşkanlığı seçimlerinden sonra başlayan kitlesel olaylar, bütün dünyanın gözünün bu ülkeye dönmesine neden oldu. Batı basınında birçok kişi, bu olayları İran İslam devri için sonun başlangıcı olarak okudu. Ancak yaşanan olaylar, İran’da çok daha fazla şeyin olduğunu ortaya koymaktadır. İran’da ortaya çıkan olayların hedefinin İslam devrimini bitirmek mi ya da başka birşeyi ya da şeyleri hedeflediği mi sorusu hepimizin zihnini meşgul etmeye devam etmektedir.

DIŞARIDAN DEĞİŞ DEMEKLE OLMAZ

Kitlesel protestolar, her şeyden önce İran halkının kendisine dışarıdan değiş denmesinden hoşlanmadığını ortaya koymaktadır. Halk, dışarıdan kimsenin kendisine hiçbir şey demesine gerek kalmadan, değişim talebini kendisi ifade etmeye başlamıştır. İran halkı, birilerinin kendisine değişmesi gerektiğini söylemeye ihtiyaç duymamaktadır. Toplumun kendisi değişim ihtiyacını ortaya koymaktadır. İran’da değişim talebi, dışarıdan bir müdahale ile değil, toplumun içinden gelmektedir. İran’daki olaylar Sovyetler Birliği’nin yıkılması sürecinde Komünist ülkelerde yaşanan kitle gösterilerine benzemektedir.

Şimdiye kadar İran hephomojen bir toplum olarak dünyaya sunuldu. Son olaylar ise yekpare İran imajını alt üst etmiştir. İran toplumu, teokratik militarist rejime karşı reformcu bir alternatif yaratmayı başarmıştır. Statükocuların karşısında reformcularınciddi bir güç olarak ortaya çıkmasını, İran toplumunun önemli bir başarısı ve kazanımı olarak değerlendirmek mümkündür.

Ahmedinecad döneminde İran teokratik bir rejim olmaktan çıkmış bulunmaktadır. İran Teokratik Molla rejimi, bu dönemde ideolojik militarist bir rejime dönüşmüş bulunmaktadır. Devrim Muhafızları, bugün ülkedeki tek muktedir güçtür. Bütün kilit pozisyonlar, Devrim Muhafızlarının kontrolüne geçmiş bulunmaktadır.İran’ın teokratik rejimden ideolojik militarist bir rejime geçme şeklindeki dönüşümü, rejim ve toplum arasındaki uçurumu derinleştirdiği gibi halkın özgürlük ve çoğulculuk talepleri ile militer rejimin baskı ve güç tutkusunu kaçınılmaz bir şekilde karşı karşıya getirmiştir. Kitlesel gösterileri şiddetle bastırmak suretiyle Devrim Muhafızları, bütün dünyaya ‘en güçlü biziz’ mesajını vermişlerdir. Temelde Devrim Muhafızları’nın güç şovunun, toplumun özgürlük ve çoğulculuk taleplerini geriletmeye yönelik olduğu unutulmamalıdır.

İRAN DERİN NİZAMI
Toplumundaha fazla refah, özgürlük ve demokrasi yönündeki taleplerini kitlesel olarak ifadesi İran yöneticilerinin klişe söylemlerini anlamsızlaştırmış ve etkisizleştirmiştir. İran’ın derin yöneticilerinin gösterilere katılan binlerce kişiyi dış düşmanların oyuncağı olarak nitelemesinin hiçbir anlamı kalmamıştır ve propagandist söylemi devam ettirmek de ‘İran derin nizamı’ açısından imkansız hale gelmiştir. Bu retoriğe artık birçok totaliter ve otoriter rejimin tekrarladığı bir klişe olarak bakılmaktadır.İran’daki hakim güçler,dış güçlerin ajanı olma retoriğini toplumun özgürlük ve çoğulculuk talebini gölgelemek ve önemsizleştirmek için kullanmaktadırlar.

İran olayları, seçim sonuçlarından duyulan rahatsızlığı ortaya koymaktan öte bir anlam taşıyacak bir boyuta ulaşmıştır. Yaşanan olaylar, en çok İran’daki dini otoriteyi ve hiyerarşiyi zayıflatmıştır. En yüksek dini otorite konumunda olan Aayetullah Hameney’in toplum üzerindeki otoritesi tartışılır hale gelmiş ve protestoların ana hedeflerinden biri haline gelmiştir. Yaşanan olayları doğru okumamak, İran’ın dini bürokratik iktidarına çok pahalıya mal olmuştur. Farkında olmadan Mollalar, kendilerini sosyal ve siyasi güç merkezi olmaktan çıkarmış, Devrim Muhafızları’nın elit kadrolarının yeni iktidar sınıfı olarak ortaya çıkmasına sebep olmuşlardır. Bu olaylar vesilesiyle sessiz bir şekilde devrim muhafızları, ciddi bir darbe gerçekleştirmişlerdir. İran Nizamı’nın ya da derin devletinin içinde gerçekleşen bu yönetim darbesi, İran Devrimi’nden bu yana yönetimde gerçekleşen en önemli dönüşümlerden biridir.

ARTIK ŞİDDETLE BASTIRILAMAZ

Musavi’nin işbaşına gelmesi durumunda değişimin dışarıdan değil içeriden başlayabileceği olasılığından duydukları endişe yüzünden Mollalar, Devrim Muhafızları’nın asıl muktedir konumuna geçmesine pek ses çıkarmamışlardır. Halk, geçen seçimde mollaların gücünü kırması için Ahmedinecad’a oy verdi. Ahmedinecad, geçen iktidar dönemindedevrim muhafızlarının bütün güç alanlarını kontrol etmelerini sağlamıştır. Devrim Muhafızları, Ahmedinejat’ın ikinci iktidar döneminde İran’ı petrolden beslenen ikinci bir Burma’ya çevirme arzusunda olduklarının işaretlerini vermektedirler. İran toplumu, ülkelerinin Burmalaşma tehlikesine karşı sesini yükseltmekte ve Nida örneğinde olduğu gibi büyük bedeller ödemeyi göze almaktadır.

Baskı ve şiddetle insanların protestolarını bastırmanın artık imkanı kalmamıştır. Güç kullanarak protestoları bastıran İran yönetimi, dünyanın gözünde şiddete dayanan bir rejim şeklinde bir görüntü vermektedir. Nida isimli bayanın öldürülmesi, onu bütün dünyada baskıya karşı özgürlüğün sembolü haline getirmiş ve onun öldürülme kareleri İran yönetimine derin bir nefretin uyanmasına yol açmıştır. Kısa vadede Devrim Muhafızları, protestoları şiddetle bastırabilirler, ancak toplumun değişim, özgürlük ve çoğulculuk taleplerini geriletemeyeceklerdir. Protesto gösterileri, İran rejiminin zayıflığını bütün dünyaya göstermiştir. Halktan kopuk bir rejim görüntüsü, İran yönetiminin meşruiyetini tartışmaya açtığı gibi, dünyaya hep vermeye çalıştığı korkusuz güçlü duruş imajı da büyük zarar görmüştür.