‘’Toplumlardaki genel düşüncenin(etnik kimliğin, dini kimliğin, çoğunluk nüfusun) farklıya karşı tutumunu oluştururken seçebileceği 3 yol vardır: Asimilasyon, entegrasyon ve birlikte yaşamak. ‘’

Bir konferansta tam da bu cümlenin arkasından yanı başımdaki arkadaşım saniye geciktirmeden birçoğunuzun önceden düşünmüş olduğu ve diğer çoğumuza ilettiği cümleyi sarf ediverdi: Birlikte yaşamak mı, ne yani o kadar kolay mı?

Güz Sancısı filmindeyse bu diyalog tam 53 yıl öncesinde yaşatılıyordu. Kıbrıs Türktür Cemiyeti üyesi ve muhtemelen müstakbel kayınpederi bu derneğin başkanı olan Behçet’e, sonradan gerçeklerin peşinde koştuğu için öldürülen komünist Suat, daha 6-7 Eylül Olayları yaşanmadan önce, ‘‘Kıbrıs’ta Rumlarla Türklerin birlikte yaşaması mümkün. Sen hiç oraya gidip beraber yaşayan insanları gördün mü? ’’ diyor. Behçet ise ‘‘Ne yani o kadar kolay mı’’ diye saniye geciktirmeden soruyor.

Ne zamandır acaba beynimizin bir tarafında birlikte yaşamanın ‘‘ne yani o kadar kolay mı’’ olduğu kodlandı? Yunanlılar, Bulgarlar ve hepsi bizi terk ettikten, velhasıl Osmanlı toprakları 17’ de 1’ine düştükten sonra mı? Rumlar evlerinden olduktan ve onların Varlık Vergisi ile el konulmuş evlerinde Türkler oturmaya başladığından beri mi? Suat dövülerek öldürüldükten sonra mı? Bir sağdan iki soldan insanlar vurulurken mi? ’ ‘Bir sağdan bir soldan’’ (aşırmacılık yapmayalım, söyleyen: Kenan Evren) insanlar asıldıktan sonra mı? Ya da daha yakını, ‘‘asmayıp besledikten’’(Söyleyen: Kenan Evren) sonra mı? Yoksa, Musevi diş hekimi muayenehanesinde hunharca öldürüldükten sonra mı? Biz birlikte yaşayamadığımızdan mı bunlar oldu yoksa bunlar olduğu için mi birlikte yaşayamıyoruz?