2015 Genel Seçimleri'nde hangi parti yüzde kaç oy alır?

  • Alper Teryen
  • 06 Haziran 2015
  •     

Not: 3H Blog'da ifade edilen görüşler, yazarların şahsi görüşleridir.

Giriş

Bu makalede; geçmiş seçim sonuçları baz alınarak, son dönemdeki politik ve iktisadi gelişmelerin yarınki seçimlere oy dağılımı olarak nasıl yansıyacağı matematiksel bir analizle tahmin edilmeye çalışılacaktır.

Çalışmaya, 1987 – 2014 yılları arasındaki genel seçim ve 2014 cumhurbaşkanlığı seçim sonuçları ve aynı zamanda bugünkü seçim atmosferine benzerlik teşkil edebilecek nitelikleri vesilesiyle 1989 ve 2009 yerel seçim sonuçları temel teşkil etmiştir

Tablo 1: Genel seçim istatistiği ve 2015 oy sayısı tahmini

Tablo 1’de Türkiye’nin geçmiş seçimlerindeki seçmen sayısı, katılım oranı ve geçerli oy sayısı verileri paylaşılmıştır. Bu tablo tarihsel olarak seçime katılım oranı ve geçerli oy yüzdesi ortalamalarını vermesi açısından önemli. Bu bağlamda son 11 seçimin katılım oranı ortalaması %84.2, geçerli oy kullanma oranı da %96.9 olarak ortaya çıkmakta.

Her ne kadar son cumhurbaşkanlığı seçimlerinde %74.1 gibi düşük bir katılım oranı gerçekleşse de, bu seçimde gerek AK Parti’nin giderek otoriterleşmesine karşı artan tepkiler, gerekse de HDP’nin kritik oy seviyesinin yaratacağı temsiliyet sorununun aşılması yönündeki motivasyonlar nedeniyle katılım oranının tarihi yüksek seviyelerde olacağını tahmin edilmekte .1 12 Eylül seçim yasaklarının kalkması ardından yapılan 1987 seçimlerindeki %93.3 katılım oranı kadar olmasa da bu seçimde 2014 yerel seçimlerindeki %89’a yakın bir katılım oranı sürpriz olmayacaktır. Sadece cumhurbaşkanının belirttiği “seçmende rehavet” etkisini de göz önüne alarak, biz bu seçimde %87-88 bandında bir katılım oranıyla, Türkiye tarihinin 2014 yerel seçimlerinin ardından en yüksek oranın yakalanacağını tahmin ediyoruz. Buradan da, YSK’nın 2015 genel seçimlerinden açıkladığı 53.7 milyon kayıtlı seçmenden 45-46 milyon geçerli oy kullanabileceğini hesaplamaktayız.

Bu hesaplamadan hareketle şimdi 3 farklı senaryoda oy dağılımlarını hesaplamaya çalışacağız.

Senaryo 1: Sol’un oy potansiyeli

Genel seçimler öncesi hem CHP’nin söylemlerini ekonomi ve kalkınma politikaları üzerine inşa etmesi, hem de HDP’nin Kürt kimliğine dayalı siyaset yerine Türkiye’nin tüm sorunlarına çözüm öneren kapsayıcı bir dil geliştirmesi kamuoyunda olumlu karşılandı.2 Türkiye’de ana akım sol olma iddiasındaki bu iki hareketin bu seçimlerde destekçi sayısını arttıracağı kanısı oldukça güçlü.  Bu artışın ne kadar olabileceği sorusunu ise çalışmamızda Türkiye seçmeninin geçmiş dönem sol parti tercih oranları üzerinden tahmin etmeye çalıştık.

Tablo 2’de partilerin tarihsel oy dağılımı sunulmakta. Türkiye’de siyasal eğilimleri kabaca “sağ-muhafazakar” ve “sol-seküler” olarak ikiye ayırırsak, Tablo 3 bize sol partilerin son 30 senede en fazla %37-38 bandına çıkabildiğini göstermekte (1989 yerel seçimleri ve 1999 genel seçimleri).

Tablo 2: Partilerin oy oranlarının dağılımı

Tablo 3: Türkiye'de genel seçmen eğilimi - 1

Merkez sağ seçmen 1987-1995 yılları arasında oldukça etkili bir şekilde temsil edilmesine rağmen, 90’lı yılların yönetim başarısızlığı ardından AK Parti’nin kalkınma politikalarında yakaladığı görece başarının ve siyasi kutuplaşmanın etkisiyle AK Parti’de konsolide oldu. Dolayısıyla Tablo-3 tek başına, merkez sağ seçmeni tam yansıtmamasından dolayı yanıltıcı bir tablo ortaya koyabilir.  Tablo 4, AK Parti’nin son dönemde etkisini arttıran “muhafazakarlaşırken otoriterleşme” eğilimlerine bu seçimde tepki koyma ihtimali yüksek olan bu seçmeninin potansiyelini görmek amacıyla sağ bloğu ikiye ayırmakta.

Tablo 4: Türkiye'de genel seçmen eğilimi -2

Görüldüğü gibi seküler ve demokratik duyarlılığını yüksek olduğunu varsaydığımız merkez sağ seçmen 1987 yılında %56 oranıyla temsil edilirken, bugün Türkiye sahnesinde kendisini merkez sağ’da konumlandıran ana akım parti dahi bulunmamakta. Elimizdeki sınırlı ve geleceğe referans olması da epey şüpheli sayılabilecek veri setinden muhafazakar-sağ cephede ne kadar merkez-sağ kökenli seçmen olduğunu isabetli bir şekilde hesaplamak zor. Yapabileceğimiz tek şey, istatistiksel ve matematiksel metodlarla bir yakınsama yapmak. Bu doğrultuda, merkez sağ seçmenin otoregresif hareketli ortalamalar modeli yöntemi günümüzdeki temsil oranının yaklaşık -15 bandında olduğunu hesaplamaktayız.

Tablo 5: Türkiye'de genel seçmen eğilimi -3

Yapılan araştırmalar, halkın %70’nin başkanlık sistemine karşı olduğunu göstermekte.3  Bu durumun oy tercihlerini belirleyecek önemli bir unsur olduğunu ve bu seçimlerin başkanlık sistemi için bir nevi bir güven oyu teşkil edeceğini düşünmekteyiz. Bahsedilen karşı çıkma oranın şüpheci merkez sağ seçmen için de geçerli olduğunu varsayarak, AK Parti’den diğer partilere kayacak merkez sağ seçmen ile, tablo 5’te belirtilen sol blok oyların %40’lara yaklaşabileceğini hesaplamaktayız.

Bu doğrultuda, gerek tarihteki en yüksek sol oy oranı hem de bu analiz sonrası, 1. seneryomuz sol partiler için ulaşılabilecek maksimum oy oranının %39 olduğunu ortaya koymakta. AK Parti dışındaki sağ partilerin de yerel ve cumhurbaşkanlığı seçimlerindeki oy ortalamalarını koruduğu varsayımıyla, senaryo 1’e göre oy dağılımı şu şekilde ortaya çıkmaktadır:

Tablo 6: Senaryo 1’e göre partilerin oy dağılımı



 

Senaryo 2: Yeni Seçmenlerin etkisi

Giriş bölümünde bahsettiğimiz gibi, bu seçimde 2014 yerel seçiminden bu yana yaklaşık 1.1 milyon yeni seçmen katılacak. 3H Hareketi ve Özgürlük Araştırmaları derneği ortaklığında kamuoyunun hizmetine sunulan ve 500 binden fazla kişinin doldurduğu kararsizkalma.com politik parti eğilim belirleme testindeki sonuçlar, genç seçmenlerin potansiyel seçim davranışını net bir şekilde görmemize olanak sağlamakta. Katılımcıların %90’ının 18-35 yaş aralığında kişilerin olduğu kararsizkalma.com anketindeki sonuçlara göre katılımcıların %70’ine yakını sol-seküler partilere, geri kalanı ise milliyetçi muhafazakar partilere yakınlık göstermekte. Partilerin 2014 yerel seçimlerindeki oy sayılarını koruduğu varsayımıyla, bu geniş veri havuzundan saptadığımız yeni seçmen tercihlerini 2014 oy sayılarına eklediğimizde ortaya çıkan oy dağılımı şu şekilde:

Tablo 7: Senaryo 2’ye göre partilerin oy dağılımı



Senaryo 3: Ekonomik şartların etkisi

Türkiye’de oy tercihi ile ekonomik büyüme arasında nasıl bir benzerlik olduğunu Tablo 8 ortaya koymakta.  AK Parti’nin oy oranları ile seçimlerden önceki 12 ayın ekonomik büyüme ortalaması arasında güçlü bir paralellik var. Bu doğrultuda, 2015 genel seçimleri öncesi 2014 büyüme oranı ile IMF’nin Türkiye için 2015 büyüme tahmininden yola çıkarak,4 AK Parti’nin bu seçimlerde 2014 yerel seçimlerine oranla %0.8 oy kaybederek %42.6 oy alabileceğini tahmin edebiliriz.

Tablo 8: AK Parti Oy Oranı vs. Ekonomik Büyüme oranları

 

Tablo 9 ise, oy davranışı ile döviz kuru arasında da güçlü bir ilişki olduğunu göstermekte. Ekonomik büyüme örneğindekine benzer şekilde, seçimden önceki 3-6 ay arasında Türk lirasının diğer döviz birimlerine karşı reel değeri ile AK Parti oy oranlarında da bir parallelik göze çarpmakta. Bu doğrultuda, Türk lirasının satın alma gücünden yola çıkan bu analiz, AK Parti için bu seçimde %40.4’lük bir oy oranına işaret etmekte.

Tablo 9: AK Parti Oy Oranı vs. Reel Efektif Döviz Kuru

Bu iki farklı değişkenin doğurduğu sonuçlardan oluşan senaryo 3’te AK Parti için hesapladığımız ortalama oy oranı %41.5. Diğer partilerin cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aldıkları oya göre geri kalan oy oranını dağıttığımızda, bu senaryoda ortaya çıkan tahmini parti dağılımı şu şekilde meydana gelmekte:
 

Tablo 10: Senaryo 3’e göre partilerin oy dağılımı


Sonuç

Sol partilerin oy potansiyeli, yeni seçmenlerin katılımı ve ekonomik göstergeler üzerinden oluşturduğumuz 3 farklı senaryoya göre partilerin oy dağılımı ortalaması şu şekilde ortaya çıkmaktadır:

Tablo 11: 3 farklı senaryo sonunda tahmin edilen oy oranı


Secimharitasi.com simülasyonuna bu oy oranlarını yerleştirdiğimizde, bu çalışma ışığında hiçbir partinin tek başına iktidar kurma çoğunluğuna ulaşamayacağını tahmin etmekteyiz. Bakalım seçim sonuçları, analizimizi doğrulayacak mı?

Tablo 12: Çalışmanın tahmin ettiği milletvekili dağılımı

 

Dipnotlar

  1. “Son seçim anketlerine göre seçim sonuçları tahmini”, http://www.internethaber.com/son-secim-anketlerine-gore-secim-sonuclari-tahmini-789920h.htm
  2. “Konda Haziran 2015 Seçim Barometresi”, http://www.konda.com.tr/tr/raporlar/KONDA_Haz15_Barometresi_aciklama.pdf
  3. “Halkın yüzde 70’i başkanlık sistemine karşı: AKP’liler dahi istemiyor”, http://www.diken.com.tr/halkin-yuzde-70i-baskanlik-sistemine-karsi-akpliler-dahi-istemiyor/
  4. “IMF Türkiye'nin 2015 büyüme tahminini düşürdü”, http://www.bloomberght.com/haberler/haber/1763983-imf-turkiyenin-2015-buyume-tahminini-dusurdu

 


© 2013 3H Hareketi. Powered by Akıl Ofisi